Cyganie - Inni ludzie tacy jak my

Zapraszamy na Wystawę fotografii w MDK
12 - 27 czerwiec godz. 10.00 - 20.00

W roku 2000 na zlecenie National Geographic pracowałem nad materiałem fotograficznym dotyczącym życia i obyczajów Romów - Cyganów. Odwiedziłem dziesięć krajów gromadząc materiał, którego fragmenty prezentuje na tej wystawie.

Moją intencją było opowiadanie językiem wizualnym historii narodu nie posiadającego własnego państwa, który rozproszony jest nieomal na całym świecie i w krajach osiedlenia tworzy barwne, oryginalne społeczności. O tradycji Romów, ich obyczajach i życiu codziennym wiemy niewiele, a ten brak wiedzy zastępują nam często negatywne stereotypy, zapragnąłem więc przedstawić historię której przesłaniem byłaby potrzeba tolerancji wobec tych, którzy są odmienni, co nie znaczy gorsi.

Początki historii Romów są ciągle niejasne. Porównanie języka przez nich używanego z dialektami hinduskimi pozwala wysnuć przypuszczenia, że pochodzą oni z północno-zachodnich terenów Indii, które opuścili około dziewiątego wieku naszej ery. W kolejnych migracjach poprzez Iran oraz Azję Mniejszą Cyganie dotarli do Bałkanów, gdzie w czternastym stuleciu stworzyli silną i liczną społeczność. Ocenia się, że w dzisiejszej Europie żyje około dwunastu, a na całym świecie szesnaście milionów Romów.

Przez wieki postrzegani byli oni jako obcy. Otoczeni atmosferą nieufności a nawet pogardy, stanowili grupę izolowaną, żyjącą na marginesie rozwijających się społeczeństw Europy, choć ich wkład w dziedzictwo kultury, szczególnie muzykę, taniec i rękodzieło jest niezaprzeczalny.

Podróże, jakie odbyłem dokumentując życie współczesnych Cyganów, utwierdzają mnie w przekonaniu, że niewiele się zmieniło. Wygląda na to, że nadal nie potrafimy być tolerancyjni wobec tych , którzy żyją inaczej niż my.

Wielomiesięczne studia nad tym zagadnieniem , jakie poprzedziły pracę dokumentacyjną pozwalają mi stwierdzić , że w większości przypadków wiedza o Romach pochodzi z materiałów prasowych , które siłą rzeczy skupiają się na tematach interwencyjnych, takich jak nędza, przestępstwa kryminalne czy łamanie praw człowieka. Obraz Romów jest więc niepełny, przeważnie wypaczony, a przez to ich odbiór przez opinię publiczną daleko niesprawiedliwy.

Na wystawie prezentuję fotografie ukazujące życie Romów w różnych miejscach , od Indii skąd pochodzą poprzez Europę w której jest ich najwięcej aż po Stany Zjednoczone gdzie w liberalnym, wieloetnicznym społeczeństwie dla wielu spośród nich nadszedł kres ich włóczęgi.

Wierząc, że projekt ten pozwala poznać i zrozumieć człowieka drugiemu człowiekowi, adresuję go do wszystkich a szczególnie do młodych po to , aby patrząc na zdjęcia Cyganów - innych ludzi takich jak my silniej uzmysłowili sobie absurd ksenofobii i nietolerancji.

Tomasz Tomaszewski